فیبروم رحم یکی از شایع ترین توده های خوش خیم دستگاه تناسلی زنان بوده که در سنین باروری ایجاد می شود و شدت علائم آن در هر فرد متفاوت می باشد. بسیاری از زنان ممکن است سال ها به فیبروم مبتلا باشند اما هیچ نشانه مشخصی نداشته باشند؛ در مقابل، برخی دیگر با خونریزی شدید، درد لگن یا اختلال در باروری مواجه می شوند. آیا هر فیبروم رحم نیاز به درمان دارد و آیا وجود آن همیشه خطرناک است؟ در ادامه به بررسی کامل فیبروم رحم، علائم، علت بروز، انواع، اندازه، روش های تشخیص و درمان آن پرداخته می شود پس با ما همراه باشید.
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم توده ای خوش خیم و غیرسرطانی است که از بافت عضلانی رحم منشأ می گیرد و ممکن است به صورت یک یا چند توده در بخش های مختلف رحم ایجاد شود. این عارضه با نام میوم رحم نیز شناخته می شود و در بسیاری از زنان در سنین باروری مشاهده می شود.
فیبروم ها از نظر اندازه، تعداد و محل قرارگیری متفاوت هستند و همین تفاوت نوع علائم و شدت آن ها را مشخص کند. برخی از فیبروم ها بسیار کوچک هستند و تنها در سونوگرافی دیده می شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است باعث بزرگ شدن رحم و بروز علائم واضح شوند. با وجود خوش خیم بودن، فیبروم رحم در برخی موارد نیاز به پیگیری و درمان تخصصی دارد.
علائم فیبروم رحم
علائم فیبروم رحم به اندازه، تعداد و محل قرارگیری توده بستگی دارد و در همه بیماران یکسان نیست. برخی زنان هیچ نشانه ای ندارند، اما در برخی دیگر علائم می تواند کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد. زمانی که فیبروم رشد می کند یا به بخش های حساس رحم فشار وارد می سازد، احتمال بروز علائم بیشتر می شود.
- یبوست
- تکرر ادرار
- بزرگ شدن شکم
- درد یا فشار در لگن
- خونریزی شدید قاعدگی
- درد هنگام رابطه جنسی
- طولانی شدن مدت پریود
- ناباروری یا مشکل در بارداری
- احساس سنگینی در پایین شکم
علت بروز فیبروم رحم
علت دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز به طور کامل مشخص نشده است اما مطالعات نشان می دهد که این عارضه تحت تأثیر مجموعه ای از عوامل هورمونی، ژنتیکی و فردی شکل می گیرد. هورمون های زنانه به ویژه استروژن و پروژسترون، نقش مهمی در رشد این توده ها دارند. همچنین برخی شرایط زمینه ای احتمال ابتلا به میوم رحم را افزایش می دهند.
| عامل مؤثر | توضیحات |
| تغییرات هورمونی | هورمون های استروژن و پروژسترون می توانند رشد سلول های عضلانی رحم را تحریک کنند. به همین دلیل فیبروم رحم بیشتر در سنین باروری دیده می شود. |
| زمینه ژنتیکی | اگر سابقه فیبروم رحم در مادر یا خواهر وجود داشته باشد، احتمال بروز آن در فرد بیشتر می شود. نقش وراثت در بسیاری از بیماران قابل توجه است. |
| سن باروری | این عارضه بیشتر در زنانی دیده می شود که در سال های باروری قرار دارند. پس از یائسگی، معمولاً رشد فیبروم ها کاهش پیدا می کند. |
| اضافه وزن | افزایش بافت چربی در بدن می تواند سطح استروژن را بالا ببرد. این وضعیت ممکن است زمینه رشد فیبروم های رحمی را فراهم کند. |
| شروع زودهنگام قاعدگی | زنانی که در سن پایین تری قاعدگی را تجربه کرده اند، ممکن است بیشتر در معرض اثر طولانی مدت هورمون ها قرار بگیرند. این عامل یکی از موارد مرتبط با افزایش ریسک شناخته می شود. |
| سبک زندگی و تغذیه | برخی بررسی ها نشان داده اند که تغذیه نامناسب، کم تحرکی و بعضی الگوهای سبک زندگی می توانند در افزایش احتمال بروز این عارضه نقش داشته باشند. |
بیشتر بخوانید: بهترین ورزش ها برای فیبروم رحم
انواع فیبروم رحم
انواع فیبروم رحم بر اساس محل قرارگیری آنها در دیواره یا حفره رحم دسته بندی می شوند. محل رشد فیبروم اهمیت زیادی دارد، زیرا می تواند نوع علائم، شدت خونریزی و حتی تأثیر آن بر باروری را مشخص کند. در ادامه به انواع فیبروم رحم اشاره می نماییم:
فیبروم داخل دیواره رحم
این نوع شایع ترین نوع فیبروم رحم است و در ضخامت دیواره عضلانی رحم رشد می کند. فیبروم داخل دیواره ای ممکن است باعث بزرگ شدن رحم، درد لگن و خونریزی شدید قاعدگی شود. اگر اندازه آن افزایش یابد، فشار روی اندام های اطراف نیز بیشتر خواهد شد. بسیاری از علائم رایج میوم رحم به این نوع مربوط است.
فیبروم زیرمخاطی
فیبروم زیرمخاطی در لایه داخلی رحم و نزدیک به حفره رحم ایجاد می شود. این نوع، حتی اگر کوچک باشد، می تواند باعث خونریزی شدید و نامنظم شود. همچنین نسبت به سایر انواع، بیشتر با مشکلات باروری و سقط مکرر ارتباط دارد. به همین دلیل، تشخیص و درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار است.
بیشتر بخوانید: پیشگیری از فیبروم رحم
فیبروم زیرسروزی
این نوع فیبروم در سطح خارجی رحم رشد می کند و ممکن است به سمت بیرون گسترش یابد. فیبروم زیرسروزی معمولاً بیشتر باعث احساس فشار در لگن، تکرر ادرار یا یبوست می شود، زیرا بر اندام های اطراف رحم فشار وارد می کند. در بسیاری از موارد، این نوع کمتر از سایر انواع باعث خونریزی شدید قاعدگی می شود. اندازه آن در بروز علائم نقش تعیین کننده ای دارد.
فیبروم پایه دار
فیبروم پایه دار به توده ای گفته می شود که به وسیله یک ساقه باریک به داخل یا خارج رحم متصل است. این نوع ممکن است در داخل حفره رحم یا در سطح خارجی آن دیده شود. گاهی پیچ خوردگی ساقه می تواند درد ناگهانی و شدید ایجاد کند. بسته به محل قرارگیری، علائم آن می تواند مشابه انواع دیگر فیبروم باشد.
اندازه فیبروم رحم
اندازه فیبروم رحم یکی از مهمترین عوامل در تصمیم گیری برای درمان یا پیگیری آن است. برخی فیبروم ها بسیار کوچک هستند و فقط در بررسی های تصویربرداری دیده می شوند، در حالی که برخی دیگر می توانند اندازه رحم را به طور قابل توجهی افزایش دهند. البته تنها اندازه مهم نیست و محل قرارگیری و شدت علائم نیز در ارزیابی نهایی نقش دارند.
| اندازه فیبروم | توضیحات |
| کوچک | معمولاً کمتر از 2 سانتی متر است و اغلب بدون علامت باقی می ماند. این نوع بیشتر به صورت اتفاقی در سونوگرافی تشخیص داده می شود. |
| متوسط | حدود 2 تا 5 سانتی متر است و ممکن است در برخی افراد باعث خونریزی یا درد خفیف شود. نیاز به پیگیری بر اساس علائم و محل آن تعیین می شود. |
| بزرگ | بیش از 5 سانتی متر است و احتمال ایجاد فشار لگنی، خونریزی شدید یا اختلال در عملکرد رحم بیشتر می شود. در این شرایط ممکن است درمان فعال ضرورت پیدا کند. |
| بسیار بزرگ | در برخی موارد، فیبروم می تواند به اندازه ای رشد کند که موجب بزرگ شدن واضح شکم شود. این وضعیت معمولاً به بررسی تخصصی و تصمیم گیری درمانی دقیق نیاز دارد. |
بیشتر بخوانید: زخم دهانه رحم چیست؟
روشهای تشخیص فیبروم رحم
تشخیص فیبروم رحم با بررسی علائم بیمار و معاینه تخصصی آغاز می شود اما برای تأیید نهایی به روش های تصویربرداری و ارزیابی دقیق تر نیاز است. انتخاب روش تشخیصی به اندازه فیبروم، محل آن و هدف بررسی بستگی دارد. روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- ام آر آی
- معاینه لگنی
- آزمایش خون
- هیستروسکوپی
- سونوگرافی رحم
- سونوگرافی واژینال
- هیستروسونوگرافی
بیشتر بخوانید: ترکیدن فیبروم رحم
روشهای درمان فیبروم رحم
درمان فیبروم رحم به عواملی مانند شدت علائم، سن بیمار، تمایل به بارداری، محل فیبروم و اندازه آن بستگی دارد. در برخی موارد تنها پیگیری منظم کافی است اما در موارد علامت دار یا پیشرفته، درمان دارویی یا مداخله ای ضرورت پیدا می کند. انتخاب بهترین روش درمان باید بر اساس نظر بهترین دکتر زنان در تهران و شرایط بالینی بیمار انجام شود.
- میومکتومی
- هیسترکتومی
- درمان دارویی
- درمان هورمونی
- جراحی لاپاراسکوپی
- هیستروسکوپی درمانی
- آمبولیزاسیون شریان رحمی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، فیبروم رحم یک توده خوش خیم شایع در زنان است که بدون علامت می باشد یا با خونریزی، درد لگن و مشکلات باروری همراه می شود. شناخت علائم، علت های زمینه ای، انواع فیبروم و اندازه آن در تصمیم گیری درمانی اهمیت زیادی دارد. تشخیص این عارضه معمولا با معاینه و روش های تصویربرداری انجام می شود و درمان آن از پیگیری ساده تا جراحی متغیر است. انتخاب روش مناسب به شرایط هر بیمار و شدت علائم بستگی دارد. پیگیری تخصصی و مراجعه به موقع، مهمترین عامل در کنترل مؤثر فیبروم رحم و پیشگیری از عوارض آن است.